جگـــــــــر خون

 

                             

جگرخون با اسم واقعی شیخ موس در سال 1903در روستای حصار از توابع ماردین کردستان  ترکیه در یک خانواده فقیرمتولد شده است . پدرش حسن پسر محمود پسر علی می باشد ، او دردوران کودکی به کارهای چوپانی و گله داری مشغول بوده وخیلی زود پدرش را از دست می دهد

پس از مرگ پدر نزد خواهرش آسی (آسیه ) به زندگی اش ادامه می دهد. سپس به عنوان طلبه وارد مدارس دینی می شود .جگرخون خیلی زود علوم دینی را نزد استاد عبید فرا می گیرد .واز خود او اجازه نامه ماموستایی را می گیرد . بارها به ایران و عراق سفر کرده و تا کنون پنج دیوان شعر از او به چاپ رسیده است .اشعار جگرخون با موضوعات : زندگی و آیین کردان ، ، عشق و محبت ، دوستی ، صلح و آشتی بین انسانها می باشد .آثاری درخصوص اندیشمندان، ادبا و علمای کرد ، تاریخ شعر و شاعری کردان نیزاز او به یادگار مانده است او در سال 1984 چشم از جهان فرو بست. . دیگر آثار اوعبارتنداز : زند – اوستا ، دیوان 5-a ، دیوان 6-a ، شفق ، دیوان 7a ، هیوی

دو اتفاق بزرگ در منطقه باعث می شود که شخصیت وی در منطقه تغییر یابد و راهش را به سوی وطن پروری سوق داد:

1ـجنگ جهانی اول و اتفاقات حاصل از آن . مانند مستقل شدن ملت زیر دست ترکیه و پیمان مخصوص کردستان شمال بنام "سوار"و اقدامات ترکیه علیه این پیمان

2ـشورش شیخ سعید 1925 در برابر  ظلم ترکیه علیه کرد ها ,کشتن هزاران نفر از شورشگران. صد ها تن از این شورشگران به سوریه رفتند این شورشگران در سال 1927 گروهکی بنام " خو بوون" یعنی خودمختاری را ایجاد کردند جگر خون نیز به آنان پیوست ویکی از اعضای آن شد .

 شعر از جگر خه ین...

Cana xwe derîne tu ji pişta çeperê,
Perde tu hilîne, ku li min roj bê derê,
şevreş bike ronî, tu bi loks û fenerê,
Maçek ji du lêvan bide, ey lêv şekerê,
Ew e dermanê birînê û kul û derd û kederê

احمد کایا__اسطوره ی موسیقی

 

                                      

 

احمد کایا (۱۹۵۷-۲۰۰۰)، خواننده کرد تبار اهل ترکیه  بود. او بنیانگذار سبک اعتراض‌خوانی در موسیقی کشور ترکیه‌است، او به هر دو زبان ترکی و کردی آواز می‌خواند.

احمد کایا خوانندهٔ شهیرترکیه در سال ۱۹۵۷ در شهرملاطیه ترکیه به دنیا آمد. او از پدری کرد و مادری ترک در شهر عمدتا ترک نشین و علوی نشین ملاطیه به دنیا امد. در زمان نوجوانی به خاطر شرایط دشوار زندگی پدر، به همراه خانواده به شهر استانبول نقل مکان کردند.دوران جوانی کایا برابر شد با کودتای کنان اورن و خفقان شدیدی که بر فضای سیاسی جامعه ترکیه تحمیل گردید.او که به شدت مخالف وضع موجود بود در سال ۱۹۸۵ به کمک دوستان خود آلبومی از ترانه‌هایش را منتشر کرد که به گفته‌اش هیچ امیدی به استقبال آن از طرف مردم نداشت و تنها در پی آن بود که بوسیلهٔ ترانه‌هایش اعتراض خود را را به شرایط حاکم اعلام دارد. چند روز پس از عرضه آلبوم ماموران قضایی ترکیه کاست او را به دلیل وجود چند ترانهٔ سیاسی جمع آوری نمودند.پس از اعتراض فراوان، در نهایت فروش کاست او آزاد اعلام شد.کایا در سال ۹۸ در مراسم اهدای جایزهٔ سال به برترینهای ترکیهجوایز انجمن روزنامه نگاران اعلام کرد که در آلبوم جدید خود ترانه‌ای کوردی اجرا خواهد کرد و سپس کانالهای رسانه‌ای ترکیه را مخاطب قرار داد و گفت: من مطمئن هستم که ترکیه کانالهایی پر دل و جرات دارد که بتواند این ویدیوی مرا پخش کند. همین مساله موجب گردید که مخالفان کردهای ترکیه که همان ملی گرایان افراطی آن کشور بودند، اعتراض وسیعی به او نمایند. به دلیل وقوع درگیری‌هایی در آن مراسم، روز بعد دادگاه امنیتی ترکیه کایا را احضار نموده و بازداشت کرد. ساعاتی بعد، پس از اعتراض وکلای کایا، او را به قرار وثیقه آزاد کردند. کایا متهم بود که سالها قبل در چند کشور اروپایی از جمله بلژیک و آلمان کنسرتهایی به حمایت از حزب پ. ک. ک برگزار کرده‌است.چند ماه بعد از این ماجرا، کایا به قصد برگزاری کنسرت راهی فرانسه شد و به دلیل جو نامناسب ترکیه بر اثر غوغای رسانه‌های گروهی علیه‌اش، تصمیم به اقامت در آن کشور گرفت. او به کمک همسر فرانسوا میتران رئیس جمهور فقید فرانسه، توانست اقامتی یکساله دریافت کند. در همین حال کایا در دادگاه ترکیه به ده سال حبس بصورت غیابی محکوم گردید.

چند ماه پس از این وقایع، در صبحگاه ۱۶ نوامبر ۲۰۰۰ در سن ۴۲ سالگی به سبب حمله قلبی در شهر پاریس دیده از جهانفرو بست. البته به گفتهٔ دولتمردان ترکیه و روزنامه‌های آن کشور این مرگ، یک مرگ طبیعی بود، اما عدهٔ زیادی بر این عقیده بوده و هستند که احمد کایا را مسموم  کرده‌اند، البته تا به امروز طرفداران تلوزیونی و روزنامه‌ای احمد کایا پیگیر این مسئله بوده و هر از چند گاهی مطالبی در این مورد پخش و چاپ می‌کنند.

ججو خان مظهر عزت وسربلندی کُردهای کرمانج

                  

ججوخان ، فرزند الله وردي بيگ ، فرزند ججو بود ، ججو در نوجواني پدرش را از دست داد و حكومت درگز مقام پدرش را به او تفويض نمود و به حكومت ميانكوه ( در منطقه درگز ) منصوب شد ، زيرا اهالي آن جا كرد بودند و شورش مي كردند . در آن زمان روسيه و انگليس كاملاً بر تصميم گيري ها ي ايران اثر گذار بودند . 

مدتي قصد داشت وارد قوچان شود و نيروهاي ملي را عليه روسها بسيج نمايد ، پس از بمباران حرم ، روسهاي تزاري كه ججوخان را مخالف اهداف و اميال تجاوز كارانه خويش مي ديدند ، در صدد دستگيري ججو بر آمدند ، ججو در اسفند 1290 خورشيدي دستگير شد ولي پس از مدتي از زندان روس ها گريخت . ججو مبارزه عليه روسها را ادامه داد ، به پاسگاه ها و پايگاه هاي آنها در نواحي مرزي شبيخون مي زد و افسران و سربازان روس را مي كشت و اسلحه و مهمات آنها را بين سواران خود تقسيم مي نمود ، روسها از دولت احمد شاه خواستند كه ججو را دستگير كند ولي دولت گفته بود اين كار از عهده ما ساخته نيست. 

  پس از اين جريان ، روس ها تمام نيروهاي خود را عليه ججو بسيج كرده و به تعقيب او فرستادند . تعقيب ها مؤثر واقع نشد . ججو ، به عنوان يك ايران دوست روس ستيز محبوب مردم بود ؛ ججوخان ياور ستم ديدگان بود و در حمله ملخ ها انبارهاي محتكرين را شكست و گندم را بين فقرا و بيچارگان تقسيم مي كرد

عاقبت ججوخان ، با خيانت برخي كردها كه به ياري روسها آمده بودند كشته شد . 

مؤلف كتاب خاوران گوهر ناشناخته ايران در مورد ججوخان آورده است : او سايه روح نادر و داراي سري پر شور و انديشه اي آشتي ناپذير با سستي ها و بي حالي ها و سرافكندگي ها بود. 

در گزارش هاي مركز فرماندهي آخال تأكيد شده بود كه جسد ججو را به روسيه بفرستند آن روزها كه فاصله شهرها بسيار دور بود ، شكم سردار خاوران را دريدند ، پر از يخ و برف كردند و تن بي جانش را در صندوق پريخ گذاشته به روسيه نزد متخصصان فن فرستادند تا شايد از مكانيسم مغز و دل اين آفريده شده پي به نبوغ و برتري هاي نظامي او ببرند

کاویس آقا

 

 

نام اصلی او کاک ویس , و نام پدرش احمدآقا هرکیو مادرش لیلا بوده است کاویس آغا از عشیره ماله بشی بوده که در سال 1889 درروستای چارچه لی هرکیان متولد شده است در حالی که بعضی ها معتقدند که او اهل روستای شاخکان در منطقه شهر موصل می باشد .و یا اینکه هرکی های شهرستان ارومیه آنرا قبول نداشته و کاویس آغا را اهل دشت بیل ( مابین ارومیه و اشنویه ) می دانند .

با این وجود کاویس آغا هنرمندی محبوب برای همه کردها است ودارای ذوق هنری وافر , صدای زیبا و دلنشین بوده و دنگ بیژی بی همتا میباشد. او توانست داستانها و قصه های مردم خویش به صورت لاوک و لاوژه جمع آوری وبا صدای قشنگ و دلنشین خویش سروده و برای همیشه به یادگار بگذارد . کاویس آغا در دوران کودکی پدرش را از دست داد پس از مرگ جانگداز پدر به ناچار به رواندز کوچ ودر آنجا به شغل چوپانی رو آورد .کاووس در دشت و کوههای زیبای کردستان با آواز دلنشین بلبلان و آب رودخانه های خروشان همراه با شمشال چوپانی از طبیعت زیبای میهنش الهام گرفت وبه دنگ بیژی محبوب و مشهور تبدیل شد . پس از اشغال رواندز از سوی روس ها به شقلاوه رفت وبرای همیشه در آنجا سکنی گزید . لاوک های کاویس آغا از زیبائی خاصی برخوردار و مورد علاقه خاص و عام بوده و بصورت گنجینه ای در میان مردم به یادگار مانده است .

کاویس آغا سرانجام در سال 1936 در روستای ( هه رشه م ) چشم از دنیای فانی بر بست و در همانجا به خاک سپرده شد .

مهمترین آثار او عبارتند از : چه می چه ته لی ( خالو ) – گنج خلیل – شیخی برا – کورمام - نه مان - نه مایی - زالم - به ژنا بلند - جانی - گولان - های لی

سردار کورد صلاح الدین ایوبی

 

                            

 

ابوالمظفر، صلاح الدین یوسف بن ایوب بن شادی، موسس دولت ایوبیان در مصر و شام است. قدرت او سرزمین‌های مصر و شام و شمال عراق و یمن و حجاز را در بر گرفت. وی پیش از رسیدن به سلطنت، در دمشق ملقب به صلاح الدین گردید و سپس در مصر ملقب به «الملک الناصر» گردید. او توانست اغلب سرزمین‌های پادشاهی بیت المقدس و شهر قدس را آزاد سازد و این باعث آغاز جنگ سوم صلیبی به فرماندهی پادشاه فرانسه و انگلستان و آلمان گردید.ایوبیان کورد بودند که از ۱۱۷۱ تا ۱۲۶۰/۱۲۵۰م درمصر و  سوریه  و عراق فرمانروایی کردند. پایتخت‌های ایشان دمشق وقاهره بود.او در دوران حکومتش سه هدف عمده را دنبال می‌کرد: استوار ساختن قدرت حکومت برای خود و خاندان ایوبی، سرکوب شیعیان و جنگ باصلبیون؛ که به هر سه،دست یافت.

 

ادامه نوشته

شیر زن, اسطوره موسيقي كوردي ( عایشه شان )

 

                               

 

شاهزاده‌ بی تاج و تخت موسیقی کوردی، عایشه‌ شان

یکی از هنرمندهان مبارز در کوردستان ترکیه شیرزنی به نام عایشه‌ شان میباشد.

عایشه‌ شان با صدایی گرم و دلنشین، با کلامی شیوا ضرب المثل قدیمی کوردی را که‌ میگوید:\\\" شیر شیر است چه‌ زن یا که‌ چه‌ مرد\\\" به‌ اثبات رساند.

عایشه‌ شان در میان ملت کورد به‌ اسامی: عیشان کورد، عایشه‌ شان ، عایشه‌ خان، عیشان عثمان و عیشان علی مشهور بود‌.

او در آبان سال 1938 در شهر دیاربکر دیده‌ به‌ جهان گشود.

زمانی که‌ هنرمندان و آوازخوانان کورد در خانه‌ پدری عایشه‌ شان گرد می آمدند و تا سپیده‌ صبح میسرودند ، عایشه‌ شان با دوستانش در پشت درهای بسته‌ تا خود صبح گوش جان و دل به‌ صدای گرم آنان میسپرد.

محتوای آهنگهای عایشه‌ شان که‌ از طرفی او را به‌ شنونده‌ می شناساند، از طرف دیگر‌ موضوعاتی از قبیل اجتماعی، سیاسی، فرهنگی را نیز در بر میگیرد.

عایشه‌ شان که‌ در حسرت دیدار از کوردستان عراق بود، در سال 1979 موفق شد که‌ این بخش از کوردستان را زیارت کند.

مردم در کوردستان عراق به‌ گرمی از او پیشوازی کردند.در دهوک، کرکوک، هه‌ولیر و بغداد، همراه با هنرمندانی چون محمد عارف جزیری، عیسی برواری، گلبهار، تحسین طاها، نسرین شروان به‌ روی صحنه‌ رفت .

هنرمند کورد عایشه‌ شان ،29 آذر ماه سال 1996 بعد از سالها خدمات متمادی برای زبان و هنر ملت تحت ستم خود در بیمارستان شهرازمیر ترکیه‌ بر اثر بیماری سرطان در تنهایی دیده‌ از جهان فرو بست.

آهنگهای مشهور و ماندگار عایشه‌ شان عبارتند از : جمبلی میر حکاری، مم و زین، لی لی بیمال، زری حیران، جمیله‌، بریوان، کوچر، لاوک متینی، میرو، حسنیکو، درد هویه‌، قدر یار، خریبم دایه‌، نوروز، ولاتی من دیاربکر.

احمد خاني

 

                                           

 

احمد خانی  ( معاصر شیکسپیر )شاعر نویسنده و فیلسوف کرد در حدود سه قرن پیش می باشد . وی در استان حکاری به دنیا آمد اما در جوانی به شهر باییز ( هر دو در ترکیه امروزی ) رفت و در آنجا زندگی کرد .خانی به کردی عربی و فارسی مسلط بود .

آثار خانی عبارتند از :
۱- مم و زین :که شرقشناسانی همچون ژابا  واسیلی نیکیتین  سون و... این اثر را همچون شاهنامه کردی میدانند .این اثر به تمام زبانهای اروپایی ترجمه شده است .ماموستا هه ژار شاعر بزرگ کرد از مهاباد آن را به کردی سورانی برگردانده است .این اثر سالها پیش در انتشارات صلاح الدین ایوبی ارومیه در ایران چاپ شد .
۲- نوبهارا بچوکان : که یک اثر آموزشی برای کودکان می باشد .
۳- عقیده الایمان

شرح حال مفصل این شاعر برجسته نیز در صفحه ای جداگانه تقدیم شده است .

٧ - اسماعیل بایزیدی

اسماعیل بایزیدی از شاگردان احمد خانی بوده ودرسال 1065هجری دربایزید متولد شده ودر همانجا از فیض استادش بهره  برده است .او لغت نامه ای تحت عنوان گلزار تالیف نموده است .این کتاب به زبانهای کردی (کرمانجی ) فارسی و عربی نگاشته شده است  .تعداد زیادی شعر و غزل نیز از بایزیدی به یادگار مانده وسرانجام در سال 1121 هجری در بایزید رحلت کرده است .

جلادت امين علی بدرخان

 

دیپلمات، سیاست‌مدار، نویسنده، زبان‌شناس و روزنامه‌نگار مطابق منابع کردی در حومه شهر استانبول ترکیه متولد شد، هر چند دایره‌المعارف بریتانیا او  را متولد ماکتالاي سوریه مي داند. جلادت استاد حقوق از دانشگاه استانبول ترکیه بود و توانست مطالعاتش را در مونيخ کامل کند و  با چندین زبان خارجی که شامل عربی، روسی، آلمانی و فرانسه بود آشنایی كامل داشت. جلادت علی بدرخان در 1923م  زمانی که کمالیست‌هاي ترك حکوت جمهوری را در تركيه اعلام کردند ترکیه را به مقصد مصر ترک کرد. در 1927م  در کنفرانس ملت کرد در بیروت، کمیته‌ای به نام خویبون برای هماهنگ کردن جنبش کردها تشکیل شد. در اين كميته جلادت علی بدرخان  به عنوان رئيس كميته انتخاب و برگزيده شد. سه سال بعد او گرفتار بحث استقلال و آزادی جنبش کردها در استان آگری تركيه به نام جمهوری آرارات شد. بعد از شكست جنبش آرارات به ایران رفت. رضاشاه پهلوی شاه ایران می خواست او را وادار کند که در جنبش کردهای ایران بماند و پیشنهاد کنسولی را به جلادت داد اما او وقتي فهميد نمي تواند سازش كند به زور از کشور خارج شد. سپس او به عراق رفت اما انگلیسی‌ها موافق ماندن او نبودند و او بالاخره در سال 1931م  به سوریه رفت، جایی که او دو دهه آخر از زندگیش را در تبعید گذرانده بود. بعد از شکست جنبش ملی کردها در ترکیه، ایران و عراق او علاقه‌مندی خودش را به فرهنگ کردی نشان داد.جلادت در خلال سالهای 1932ـ 1935م  مجلة هاوار (دعوت) را در سوریه به زبان‌هاي فرانسوی و کردی منتشر کرد. مجله هاوار در طول انتشارش كمك شاياني به ادبيات عاميانه كردي كرد. جلادت در اين مدت توانست الفباي كردي را به حروف لاتين تهيه و دستور زبان معياري را براي زبان كردي تدوين نماييد. جلادت در طول زندگيش همراه برادرش كامران توانستند نشرياتي چون هاوار، روناهی، روژانو و استیر را چاپ و منتشر كنند. جلادت در 1935م  با روشن‌خانم ازدواج كرد. حاصل این ازدواج دو فرزند است به نام‌هاي جمشید و سینم‌خان. جلادت در طول سال‌های آخر زندگي‌اش با مشکلات اقتصادی سخت و طاقت‌فرسايي روبه‌رو شد و به کار کشاورزی روی آورد. تا اينكه در ژولای 1951م  بیماریش او را از پا در آورد. او همچنين چندین کتاب را در زمینه تاریخ کردستان و چند فرهنگ كردي فرانسوي را نگاشته است.

شیخ رضا طالبانی "هجو"سرای نامدار ادبیات کردی

 

 

                               

 

"نقل است که عالمی بزرگ از شیخ رضا می پرسد: شاعران بسیار توانا در زبان های کوردی، فارسی، ترکی و عربی کدامند؟ شیخ می گوید: «در کوردی مصطفی بیگ صاحبقران، در فارسی فردوسی، در عربی متنبه و در ترکی نامق کمال و در هر چهار زبان بنده حقیر»".

همه ملل شاعران هجوگوی دارند، اما در ادبیات کوردی تنها شاعری که در این زمینه شعر سروده است شیخ رضا است. از طرفی دیگر این شیوه ادبی بسیار متفاوت است، باید توجه داشت که هجو شیوه ای ادبی است و در همه زبانها وجود داشته و دارد و عدم وجود این شیوه در هر ادبیاتی نشانه ای از نقص و عدم تکامل آن زبان است.

 

ادامه نوشته

هيمن

 

 

                                     

 

محمدامین شیخ‌الاسلامی مُکری ملقب به‌ هیمن (به‌ معنی متین) و یا هیمن موکریانی (زاده‌ بهاروی در روستای شيلان آباد از توابع مهاباد در شمال غرب) ايران دیده‌ به‌ جهان گشود. پس از به پایان رساندن آموختن در خانقاه شیخ برهان در شرفكند، هیمن در سال 1942 همراه با دوست خود هژار به‌ جمعيت احياي كورد (کومه‌لهٔ ژیانه‌وهٔ کورد) پیوست. درجمهوري مهاباد (ژانویه تا دسامبر ۱۹۴۶) به‌ عنوان شاعر ملی جمهوری کردستان ملقب شد و منشي حاجي بابا شيخ، نخست وزیر آن جمهوری گشت.

پس از سقوط جمهوری، هیمن به‌ شهر سليمانيه در كوردستان عراق پناهنده‌ شد و در آنجا اقامت گزید. در آنجا دستگیر شد ولی مخفیانه به لاچین بازگشت. پس از قرارداد آشتی ۱۱ مارس ۱۹۷۰ میان مبارزه‌گران کرد و حکومت عراق، هیمن به بغداد رفته و در آنجا اقامت گزید و عضو فعال فرهنگستان علوم كورد شد.

ادامه نوشته

شوان پرور

 

            

 

شوان پرور (به  كوردي : Şivan Perwer/شڤان پەروەر/شوان په‌روه‌ر) (زاده دسامبر ۱۹۵۵ در روستای «سوری» میان ديار بكر و اورفه) با نام اصلی اسماعیل آیگون (به توركي: İsmail Aygün) از خوانندگان مشهور و مردمی كورد ترکیه ‌است. ترانه‌های وی اکثرا حماسی و میهن‌پرستانه‌ است.

وی فعالیت هنری را از سال ۱۹۷۵ شروع کرد و تا سال ۲۰۰۲ بیش از ۲۲ اثر خلق نمود. آخرین اثر وی به نام men bira te kirya از طرف موسسه اکادامی harles cros موفق به دریافت بزرگترین جایزه هنری از آن کشور شد.

شوان از اسطوره‌های موسیقی و از شخصیتهای ملی کُردها است. تعداد بسیار زیادی از جوانان کرد با الهام از او و به عشق او دیوان (سازی که شوان پرور با آن می نوازد و تا حدودی شبیه تار و تنبور است) دارند و آن را به زیبایی می‌نوازند. شوان در زبان کوردی به معنی چوپان است.

عبدالباسط

 

                    

عبدالباسط محمد عبدالصمد (زاده۱۹۲۷- درگذشته۱۹۸۸) از قاريان بزرگ قرآن درمصر که توانایی خاص در قرائت قرآن با صوت داشت. او از چهار حافظ بزرگ قرآن در مصر به شمار می‌رود. او همچنین اولین نماینده انجمن قاریان در مصر بوده‌است.

 

ادامه نوشته

دکتر مظفر پرتو ماه

 

                   

 

دکتر مظفر پرتوماه، فیزیکدان برجسته ایرانی، در سال ۱۳۱۴ درشهر سنندج دیده به جهان گشود.پدر وی سیدمحمد و مادرش گل‌اندام پرتوماه نام داشتند.

مظفر پرتوماه از نخستین استادان ایرانی رشته فیزیک هسته‌ای بود. وی حدود سه دهه در سازمان فضایی  ناسا به پژوهش علمی اشتغال داشت .

پس از طی تحصیلات متوسطه، جهت ادامه تحصیل به آمریکا  رفت و تحصیلات خود را تا اخذ مدرک دکتری در رشته  فیزیک هسته ای ادامه داد. مرحوم دکتر پرتوماه سپس به سازمان فضایی ناسا پیوست، که این همکاری تا چند سال پیش ادامه داشت.

 

                                                                                                    

ادامه نوشته

لیلا قاسم

 

 

لیلا قاسم (زاده۱۹۵۲ درخانقین، اعدام شده ۱۹۷۴ دربغداد)، از چهره‌های مبارز و مخالف رژیم بعث صدام بود که توسط توسط رژیم بعث عراق به دلیل مبارزه برای احقاق حقوق مردم کوردستان اعدام شد. وی در بین مردم کرد یک قهرمان و "شهید" محسوب می‌شود.

وی روز چهارشنبه ۲۷ دسامبر سال ۱۹۵۲ ( بنا به منابعی دیگر در سال۱۹۵۳ ) در یکی از روستاهای کرد نشین خانقین به نام "مسفا" چشم به جهان گشود. لیلا در سال ۱۹۵۹ پا به دبستان گذاشت و تحصیلات ابتدایی و متوسطه اش را در شهر خانقین به پایان رساند و سپس برای ادامه تحصیل در دانشگاه، در سال ۱۹۷۰ به بغداد رفت. او دانشجوی رشته جامعه‌شناسی دانشگاه ادبیات بغداد بود و همه ساله با درجات بسیار بالایی ترم‌های دانشگاهی اش را پشت سر می گذاشت. لیلا عضو فعال اتحادیه دانشجویان کردستان بود و فعالیتهای زیادی را در این اتحادیه به ثبت رساند.

او در سال ۱۹۷۰ به عضویت حزب دموکرات کوردستان عراق در آمد. لیلا یکی از مبارزین سرسخت و مخالف رژیم بعث صدام بود. پس از آغاز جنگ در کردستان در بهار سال ۱۹۷۴ (میلادی) لیلا با همراهی یارانش (جواد، حسن، نریمان و آزاد) فعالیتهای سیاسی زیادی را در بغداد برای رسیدن به خواسته‌ها و اهداف کرد به انجام رساند و در ۲۹ آوریل سال ۱۹۷۴ در دانشکده ادبیات بغداد به بهانه فعالیت سیاسی اش برای حزب دمکرات کردستان عراق دستگیر شد و مدتی در زندان وحشتناک " ابو غریب " در سلول انفرادی رژیم زندانی گردید، ولی هرگز لب باز نکرد و اسامی افراد حزب را آشکار نکرد. اینگونه بود که رژیم سرنگون شده بعث حکم دار را برای او و چهار تن از همراهانش بریدند.

لیلا قاسم، ۱۳ مه سال ۱۹۷۴ ، ساعت ۷ بعدالظهر به دار آویخته شد. چهار تن از یاران آزادیخواه لیلا به نامهای" نریمان فواد مستی"، "حسن محمد رشید"، "آزاد سلیمان میران" و جواد مراد هموندی" که با او در زندان "ابوغریب" به سر می‌بردند نیز به دست رژیم صدام حسین به دار آویخته شدند.

او در میان آزدیخواهان به "خواهر لیلا" (در زبان کردی به" خوشکه" لیلا) شهرت داشت. لیلا نخستین زن کرد در کردستان عراق بود که به خاطر احقاق حقوق مردم کردستان و فعالیتهای سیاسی اش از طرف رژیم بعث به دار آویخته شد. در حال حاضر مزار این دختر شجاع کرد در گورستان "وادی سلام" در شهر نجف اشرف است.

لیلا زانا

 

                          

لیلا زانا (به ترکی و کردی: Leyla Zana) (زاده ۳ مه ۱۹۶۱) از زندانیان سیاسی و چهره‌های فعال حقوق بشر  در ترکیه است.

لیلا در ۳ مه ۱۹۶۱ در سیلوان در نزدیکی دیار بکر  چشم به جهان گشود. وی با مهدی زانا که از زندانیان سیاسی دوره کودتا بود ازدواج کرد.

در انتخابات دیاربکر در سال ۱۹۹۱ زانا به عنوان نماینده پارلمان انتخاب شد. پس از ادای سوگند در پارلمان وی که هدبندی به سه رنگ سرخ، زرد و سبز (نماد پرچم کوردی) به سر داشت به کردی گفت: «من باید در راستای اینکه دو ملت کرد و ترک در یک نظام دموکراتیک با هم زندگی کنند تلاش بنمایم» تا اوت ۲۰۰۲ حکومت محدودیت‌های شدیدی را مورد زبان کردی در آموزش و رسانه‌ها وضع نموده‌بود.

در هنگام سوگند یاد کردن لیلا مجلسیان ترک با داد زدن وی را تروریست و تجزیه‌طلب نامیدند و خواهان دستگیری او شدند. البته به دلیل مصونیتش به خاطر نمایندگی مجلس، حکومت تا سه سال نتوانست وی را زندانی کند.

در سال ۱۹۹۴ به همراه سه قانونگدار  کورد تبار دیگر  هاتیپ دیجله، اورهان دوغان و سلیم ساداک، حزب تازه‌بنای دموکراسی را تأسیس نمودند که در همان آغاز ممنوع‌الفعالیت شدند.

وی از سال ۱۹۹۱ عضو پارلمان این کشور بود و به جرم صحبت کردن به زبان کوردی در سال ۱۹۹۴ در حین ادای سوگند در پارلمان ترکیه به ۱۵ سال حبس محکوم شد.

لیلا زانا در سال ۱۹۹۵ از جانب پارلمان اروپا برنده جایزه ساخاروف شد اما تا ۲۰۰۴ که از زندان آزاد شد موفق به دریافت آن نشد.

هم‌اینک وی دبیر کل انجکن جنببش دمکراتیک در ترکیه‌است که جریانی میانه رو به شمار می‌رود و در میان کردها از موضعی قوی برخوردار است. در انتخابات عمومی مجلس ترکیه در سال 2011 او دوباره به مجلس ترکیه راه یافت. به تازگی دوباره به ده سال زندانی از سوی دولت ترک محکوم شده است.

نیچیروان بارزانی

 

نیچیروان بارزانی رئیس حکومت کوردستان عراق بود. وی هم اکنون عضو دفتر سیاسی حزب دموکرات کوردستان عراق است. او زاده سال۱۹۶۶ ( میلادی ) است و نوه ملا  مصطفی بارزانی و همچنین برادر زاده مسعود بارزانی رییس جمهور فعلی کردستان عراق است. نیچیروان بارزانی تحصیلات خود را در دانشگاه تهران در رشته علوم سیاسی ادامه داد و در سال ۱۹۸۷ به عضویت دفتر سیاسی حزب رسید و در آزادسازی کردستان عراق در سال ۱۹۹۱ دور فعالی داشت و همچنین عضو گروه صلح با عراق بود و در سال ۱۹۹۱ با گروهی از رهبران احزاب کردستان جهت مشاوره با حکومت عراق برای گرفتن حقوق کردها به بغداد رفتند. در سال ۱۹۹۶ به نخست وزیری کردستان رسید. وی در مدت حکومتش توانسته‌است تغییرات و پیشرفت زیادی را در سازندگی و  اقتصاد کوردستان عراق بوجود آورد. نیچیروان بارزانی، درایران تحصیل کرده‌است و  زبان فارسی را خوب و بدون لهجه صحبت می‌کند. نیچیروان بارزانی در سال۲۰۰۸ از کالج جفرسون واشنگتن دکترای افتخاری دریافت نموده وهمچنین نشان شوالیه را ملکه انگلستان به عنوان سیاستمدار جوان وخبره به او اعطا کرده است. نام کردی نچیروان به معنی شکارگر یا همان نخجیربان در فارسی است.

امید کردستانی

 

                                   

 

امید کردستانی سال ۱۳۴۳ در پیرانشهر به دنیا آمد. در سن ۱۴ سالگی پس از فوت پدرش براثر سرطان همراه با مادر و برادرش ابتدا به انگلستان و سپس به آمریکا مهاجرت کرد و در شهر سن‌خوزه واقع در ایالت کالیفرنیا سکنی گزید. امید، موفق به دریافت لیسانس مهندسی برق از دانشگاه ایالتی سن‌خوزه شد و به‌عنوان مهندس مدتی را در شرکت HP کار کرد.
چند سال بعد، به‌منظور تعقیب اهدافش در عرصه تجارت وارد دانشگاه استانفورد شد و توانست در سال ۱۹۹۱ مدرک فوق‌لیسانس مدیریت بازرگانی را کسب کند. بد نیست بدانید که دانشگاه استانفورد محل فارغ‌التحصیلی بنیانگذاران گوگل و یاهو است.
او در سال ۱۹۹۹ کار در کمپانی Netscape را رها کرد و به‌عنوان نفر دوازدهم به کادر اجرائی ۱۱ نفره گوگل پیوست و دیری نپائید که به سمت مدیر ارشد بازاریابی و توسعه بین‌الملل منصوب شد، و فروش آن را از تقریباً صفر به ۳ میلیارد دلار رسانید.
مایک هومر؛ رئیس سابق وی در Netscape ادعا دارد که کار مداوم و آموزش سخت در این کمپانی کمک شایانی به موفقیت امید در گوگل کرده است. در زمان حضور امید در این کمپانی، وی توانست بازده مالی آن را ظرف مدت ۱۸ ماه از ۸۸ میلیون دلار در سال به ۲۰۰ میلیون دلار در سال برساند!
او کارش را در Netscape در بخش فروش OEM آغاز کرد و در طی دوره چهار ساله حضور خود در آن شرکت مسئولیت برقراری ارتباطات تجاری با شرکت‌هائی چون سیتی‌بانک، اسکایت، ebay، اینتل، تراولاسیتی، آمازون و AOL را عهده‌دار بود.وی قبل از Netscape در بخش‌های بازاریابی، توسعه تجاری و مدیریت تولید شرکت‌هائی نظیر HP فعالیت می‌کرده است.

رضا قوچان نژاد

 

                               

 

رضا قوچان‌نژاد (زاده ۲۹ شهریور ۱۳۶۶ قوچان) بازیکن فوتبال هلند ، شاغل در لیگ برتر بلژیک است.

نام مستعار رضا قوچان نژاد در هلند و بلژیک گوچی (Gucci) است و هم‌چنین سابقه عضویت در تیم زیر ۱۹ ساله‌های هلند را در کارنامه داردوی در حال حاضر در تیم سنت تروئیدن توپ می زند.

وی با امضای قراردادی سه و نیم ساله که از ژانویه ۲۰۱۳ آغاز می‌شود برای  باشگاه فوتبال استاندارد لیژ بلژیک به میدان خواهد رفت.

رضا در تاریخ ۱۷ ژوئن ۲۰۱۱ به سنت تروئیدن انتقال یافت؛ که قراردادش با STVV به مدت ۳ سال است. اولین گل خود را در لیگ حرفه ای بلژیک در برابر Belgian powerhouse club به ثمر رساند. رضا قوچان‌نژاد حضور پر فروغی در بلژیک با به ثمر رساندن ۱۰ گل در ۱۵ بازی دارد.

او در گذشته برای تیم ملی زیر ۱۹ سال هلند بازی کرده است؛ولی واجد شرایط بازی برای ایران نیز است.در بازی در برابر Lierse کارلوس کیروش سرمربی تیم ملی فوتبال ایران را بسیار تحت تأثیر قرار داد.و بالاخره در سن 25 سالگی توسط کیروش به تیم ملی ایران دعوت شد و اولین بازی ملی خود را در تاریخ 16اکتبر 2012 در ورزشگاه بزرگ آزادی برابر کره جنوبی به انجام رساند.

عبدالرحمان شرفکندی ( هه ژار )

 

                                        

 

استاد هژار در سال 1300 هجری شمسی در روستای شرفکند ( روستایی در بین شهرهای بوکان و مهاباد در استان آذر بایجان غربی ) به دنیا آمد. پدرش « ملا محمد بور » یکی از عالمان با سواد بود و مادرش هنگامی که هژار کم تر از 2 سال سن داشت ، بر اثر بیماری سل درگذشت.

هژار خواندن علم فقه را از 5سالگی نزد پدرش و سپس نزد چندین ملا یاد گرفت. و از کودکی با کتاب خوانی و کسب علم خو گرفت.

استاد هژار در دوره جوانی به عضویت حزب تجدید حیات کردستان « ژ- ک » در می آید. در سال 1325 و به دنبال شکست این حزب ، آواره عراق می شود و در آن جا سال ها به طور ناشناس ، تن به کارگری می دهد. در همان جا به مرض سل مبتلا می شود و جهت معالجه عازم لبنان می گردد ، دو سال بعد به عراق بر می گردد و در منطقه مرزی « عراق – ترکیه – سوریه » سکنی می گزیند. در همان سال ها با شروع جنگ میان کرد های عراقی و حکومت وقت آن کشور ؛ در حزب ملا مصطفی بارزانی (پدر مسعود بارزانی رهبر کوردستان  ) قرار می گیرد و پس از پایان جنگ در سال 1354 با وساطت ملا مصطفی به ایران بر می گردد و به عنوان پژوهشگر در دانشگاه تهران ، مشغول به کار می شود و دست به تألیفات و ترجمه های مختلف می زند که مهمترین اثرش در زبان فارسی ، ترجمه کتاب ارزشمند « قانون در طب » ابوعلی سینا – در پنج جلد – است.

اگرچه هژار مترجم و محققی فعال و موفق بود ، اما در کردستان او را به عنوان شاعر می شناسند و این خود حاکی از طبع بلند شاعری وی و نفوذ عمیق شعرهایش در میان توده ی مردم است. شعر هژار سرشار از واقعیت های تلخ اجتماعی و شکایت از حکومت های جاثر و دفاع از حق در مقابل ظلم است و همین است راز بقای اشعار هژار.

این شخص پرکار و برجسته در دوم اسفند ماه 1369 هجری شمسی دار فانی را وداع گفت و پس از 69 سال زندگی پر درد و رنج ، چراغ حیاتش به خاموشی گرایید و دوستداران شعر و ادب را در سوگ خویش نهاد. روانش شاد و یادش گرامی باد.

 

 بانگ..

بانگی من بانگی ئازادییه  

گرویی ئینسانی و یه کسانی یه

من که کوردم با بنووسم ده فته ر و دیوانی کورد

با به له د بن ئه و که سانه یی موده عین میزانی کورد 

به کوردی ده ژیم به کوردی ده مرم

به کوردی دیده م وه رامی قه برم

به کوردی دیسان زیندوو ده بمه وه

له و دنیاش بو کورد تی هه ل ده چمه وه

گه ل خوینده واربی قه ت ژیر ناکه وی

له راست بیگانه سه ری نانه وی

گه ل به زانست و خوینده واری

به رز ئه کاته وه ئالای رزگاری

اسماعیل آقا شکاک

 

                                                     

اسماعیل اقا فرزند محمد اقا و نوه" علی خان شکاک ملقب به سردار نصرت رئیس عشیره شکاک و از مردان دلیر و متهور است که پس از کشته شدن ناجوانمردانه" برادرش جعفر اقا در تبریز سر به عصیان برداشت و در صدد انتقام بر امد.

قیام اسماعیل اقا سمکو مصادف است با اواخر سلطنت سلسله قاجاریه و وی با استفاده از ضعف دولت مرکزی و بهره گیری از افراد بسیار شجیع و دلاور خیلی زود توانست به عنوان مشکلی بزرگ برای دولت مرکزی مطرح شود وی ابتدا در سال ۱۲۹۸ به ارومیه تاخت و خسارت های زیادی به بار اورد از طرف دولت سرهنگ ملک زاده (رستم صولت) با عده ای ژاندارم مامور دفع او شد این عده در جنگ سخت پس از  مدتی به محاصره در امدند و جملگی بجز فرمانده به قتل رسیدند سمکو با این پیروزی بر بیشتر نواحی اذزبایجان غربی  از سواحل شرقی دریاچه ارومیه تا مرز ترکیه مسلط شد در این زمان دولت به طور زیرکانهای بسته ای  بمب برای سمکو فرستاد این بسته هنگام باز کردن منفجر شد و چندین تن از سران قوم و از جمله برادر سمکو را به قتل رسانید اما به خود وی اسیبی  نرسید. وقوع کودتای سوم اسفند سال ۱۲۹۹ ه ش توسط رضا خان و تسلط وی بر قشون تزلزلی در تصمیم اسماعیل اقا وارد نکرد و بر عکس او را در ادامه قیامش مصمم تر ساخت.

                                                                                                      

ادامه نوشته